De man die alles wilde begrijpen: Leonardo da Vinci in Lab71 in Dompierre-les-Ormes

Leonardo da Vinci: vijf eeuwen vooruit op zijn tijd - bijzondere expositie in Lab71

Hij schilderde de beroemdste glimlach ter wereld, ontwierp vliegmachines en dacht na over de ideale stad.
Leonardo da Vinci was een man die alles wilde begrijpen.

Een bezoek aan de tentoonstelling in Lab71 laat zien waarom zijn veelzijdigheid nog altijd tot de verbeelding spreekt.
De expositie over Leonardo loopt tot 31 oktober 2026.

Meer dan vijf eeuwen na zijn dood blijft Leonardo da Vinci mensen over de hele wereld fascineren.

Hij wilde begrijpen hoe de wereld werkte, van de beweging van water tot de werking van het menselijk lichaam.
Voor Leonardo bestonden er geen strikte grenzen tussen kunst en wetenschap;
beide waren manieren om de werkelijkheid te onderzoeken.

Een nieuwsgierige geest in Vinci

Leonardo wordt geboren op 15 april 1452 in het Italiaanse dorp Vinci, vlakbij Florence. Hij is de onwettige zoon van Caterina Lippi en Ser Piero da Vinci, een notaris uit Florence. Opgroeiend in het gezin van zijn moeder, die kort na zijn geboorte trouwt met Antonio di Piero del Vaccha, én het gezin van zijn vader.

Leonardo brengt het grootste deel van zijn jeugd door op het platteland, waar hij leert lezen en schrijven. Al op jonge leeftijd valt zijn liefde voor de natuur en zijn talent voor tekenen en observeren op.

Op twaalfjarige leeftijd, in 1644, verhuist Leonardo naar Florence om bij zijn vader te wonen. Hij gaat hier in de leer bij Andrea del Verrocchio en krijgt een opleiding in tekenen, schilderen, beeldhouwen, metaal- en houtbewerking en mechanica.

Meester van licht, emotie en detail

Als twintigjarige schildert Leonardo De Annunciatie, dat wordt beschouwd als zijn eerste meesterwerk.

Als kunstenaar verwertf hij wereldfaam met meesterwerken zoals de Mona Lisa en Het Laatste Avondmaal, het beroemde fresco in de refter van de basiliek Santa Maria delle Grazie in Milaan.

Zijn schilderijen kenmerken zich door een ongekende aandacht voor detail, een meesterlijk gebruik van licht en schaduw en een diep inzicht in menselijke emoties. De mysterieuze glimlach van de Mona Lisa is nog steeds onderwerp van discussie en bewondering.

De natuur als leermeester

Maar Leonardo’s talent beperkt zich niet tot de schilderkunst. Hij is ook een gedreven wetenschapper die de natuur bestudeert met een nauwkeurigheid die zijn tijd ver vooruit is.

In zijn beroemde notitieboeken maakt hij duizenden schetsen en aantekeningen over planten, dieren, geologie en natuurkundige verschijnselen. Zijn onderzoek is gebaseerd op observatie en experiment, een werkwijze die later een belangrijk fundament zou vormen voor de moderne wetenschap.

Het menselijk lichaam ontrafeld

Een van zijn grootste interesses is de anatomie. Door menselijke lichamen te ontleden bestudeerde hij spieren, botten en organen tot in detail. Zijn anatomische tekeningen behoren nog steeds tot de meest indrukwekkende wetenschappelijke illustraties ooit gemaakt.

De beroemde Vitruviusman laat zien hoe hij kunst, wiskunde en wetenschap samenbracht in één beeld van de ideale menselijke proporties.

Machines die hun tijd vooruit waren

Daarnaast is Leonardo een visionair uitvinder en ingenieur. Hij ontwerpt vliegmachines, bruggen, militaire voertuigen en complexe systemen voor waterbeheer.

Hoewel veel van zijn ontwerpen nooit worden gebouwd, tonen ze een opmerkelijk inzicht in techniek en mechanica. Sommige ideeën lijken zelfs vooruit te lopen op moderne uitvindingen zoals de helikopter en de tank.

Leonardo als botanicus

Leonardo da Vinci bestudeert de natuur met dezelfde nauwkeurigheid als het menselijk lichaam. In zijn botanische studies onderzoekt hij hoe planten groeien en zich ontwikkelen, van wortels tot bloemen.

Hij ziet verbanden tussen verschillende natuurlijke systemen: zo vergelijkt hij boomvertakkingen met rivieren en het menselijk bloedsomloopstelsel en concludeert dat alles in de natuur volgens vergelijkbare patronen is opgebouwd.

Ook geologie en fossielen trekken zijn aandacht. Hij ontdekt dat fossielen resten zijn van ooit levende organismen en stelt vast dat bergen ooit onder water hebben gelegen. Daarmee loopt hij vooruit op moderne inzichten over de ontwikkeling van de aarde.

Een denkwereld tot leven in Lab71

Veel van deze ideeën en ontwerpen zijn vandaag te ontdekken in de tentoonstelling van Lab71.

De expositie laat zien hoe Leonardo dacht en werkte. Via interactieve installaties, modellen en reconstructies ontdekken bezoekers hoe hij problemen benaderde en oplossingen bedacht.

Niet zijn afzonderlijke prestaties staan centraal, maar zijn unieke en veelzijdige manier van kijken naar de wereld. De tentoonstelling maakt duidelijk dat zijn kracht lag in het leggen van verbanden tussen disciplines die tegenwoordig vaak los van elkaar worden gezien.

Een denker voor de toekomst

Wat Leonardo da Vinci zo actueel maakt, is dat zijn manier van denken nog steeds relevant is. In een tijd waarin grote uitdagingen vragen om samenwerking tussen verschillende vakgebieden, laat hij zien hoe creativiteit en kennis elkaar kunnen versterken. Zijn nieuwsgierigheid, open blik en voortdurende drang om te leren hebben Leonardo tot grote hoogte gebracht.

Het stadsplan van Imola

Leonardo da Vinci houdt zich ook bezig met 15e-eeuwse stedenbouw. Tijdens zijn dienst voor Cesare Borgia maakt hij het beroemde stadsplan van Imola, een stad 200 km ten zuiden van Milaan. Het wordt een van de eerste nauwkeurige plattegronden die een stad vanuit vogelperspectief weergeven.

Naar Frankrijk

In 1516 vertrekt Leonardo, op uitnodiging van de Franse koning François I, naar Amboise in Frankrijk. Hier krijgt hij de opdracht om een nieuwe stad en een paleiscomplex in Romorantin, aan de oever van de Loire, te ontwerpen. In dit ambitieuze project combineert hij architectuur, waterbeheer en stadsplanning in een visionaire ontwerpvisie. Leonardo werkt twee jaar aan dit project, wat een utopisch stadsplan oplevert.

Het paleis krijgt complexe trappen eneen uitgebreid irrigatiesysteem van kanalen waarmee hij de omliggende waterwegen wil beheersen.

Hoewel ook dit plan nooit is uitgevoerd, toont het opnieuw hoe Leonardo zijn tijd ver vooruit is en voortdurend nadacht over innovatieve manieren om de leefomgeving van mensen te verbeteren.

Da Vinci sterft in Frankrijk

Leonardo sterft op 2 mei 1519 op 67-jarige leeftijd in de Franse stad Amboise. Hij overlijdt in zijn landhuis Clos Lucé (destijds Château du Cloux genoemd), nadat hij de laatste drie jaar van zijn leven in de Loirestreek had doorgebracht. Hij ligt begraven in de Saint-Hubert kapel van het kasteel van Amboise.

Leonardo’s erfenis in de Bourgogne

Een bijzonder voorbeeld van de verre invloed van Leonardo da Vinci zijn de beroemde Écuries de Chaumont. Dit zijn de monumentale stallen van het Château de Chaumont in Saint-Bonnet-des-Joux.

In het midden van de 17e eeuw gaf Henriette de La Guiche opdracht tot de bouw van deze indrukwekkende paardenstallen voor de paarden van haar echtgenoot, de hertog van Angoulême. Het ontwerp wordt toegeschreven aan François Blondel, hofingenieur van koning Lodewijk XIV, maar vertoont een opvallende overeenkomst met een ideaal stalontwerp dat Leonardo da Vinci ongeveer 150 jaar eerder ontwikkelde.

De indeling van het gebouw, met zijn harmonieuze verhoudingen, kruisribgewelven en twee rijen Toscaanse zuilen die de ruimte in drie beuken verdelen, weerspiegelt precies de renaissanceprincipes die Leonardo in zijn architectonische studies toepaste.

De stallen behoren tegenwoordig tot de grootste en mooiste privéstallen van Frankrijk en zijn sinds hun bouw vrijwel onveranderd gebleven. Ze vormen een tastbaar bewijs van hoe Leonardo’s ideeën niet beperkt bleven tot zijn eigen tijd, maar ook generaties later architecten en ontwerpers bleven inspireren.

Hier lees je op Zuidbourgogne.nl over Les Écuries de Chaumont. Als je in de buurt bent, moet je deze stallen zeker gaan bezoeken!