Mont Grémoi: een wandeling over graniet, bronnen en tijd

Wie het dorp Château voor binnenkomt,
begrijpt waarom dit kleine dorp in de Saône-et-Loire eeuwenlang reizigers en bewoners betovert.

Al in 1863 werd het in l’Annuaire des communes de Saône-et-Loire omschreven als
“een land van bergen, diepe valleien, rotsen, bossen, een paar wijngaarden.”
Dit sobere portret blijkt een opmerkelijk nauwkeurige samenvatting van het landschap.

Hoog boven het dorp uit troont de Mont Grémoi als een granieten wachter van het dorp.

Een deel van de route over de Mont Gremoi valt samen met de Tour du ban sacré.

Een berg van 360 miljoen jaar oud

Mont Grémoi bereikt een hoogte van 555 meter en vormt daarmee het hoogste punt van het dorp Château. Zijn betekenis gaat verder dan zijn hoogte: deze enorme granietformatie is meer dan 360 miljoen jaar oud. Het is een stille getuige van de geologische krachten die de Bourgogne hebben gevormd. Mont Gremoi is een plateau van oeroud gesteente, doorkruist door breuklijnen die aan de oostkant contact maken met kalksteen uit latere perioden.

Door erosie, wind en water zijn de flanken van Mont Grémoi in de loop van millennia uitgesleten. Langs de waterkant is het graniet tot meerdere meters diep verweerd en heeft het plaatsgemaakt voor doorlatend zand. Dat zand absorbeert regen en smeltwater, dat vervolgens naar beneden zakt tot het stuit op een ondoordringbare laag van compact graniet. Daar begint de reis van het water door het dorp.

De berg die het dorp voedt

Het volledige hydrografische netwerk van Château vindt zijn oorsprong op Mont Grémoi. De kleine stroom Repentir, de beek Saint-Léger en een mozaïek van bronnen worden gevoed door het water dat langzaam door het plateau sijpelt. Maar het is vooral de kalksteen, met zijn karstsystemen en scheuren, die voor verrassingen zorgt.

Op sommige plaatsen duikt water dat op Mont Grémoi infiltreerde pas honderden meters verderop weer op. Zo ontspringen de bronnen van Vernay, Cas en Saint-Laurent. De bron van Vernay is er een van het meest intrigerende soort: een permanente bron die water verzamelt uit het granietmassief via een eeuwenoude breuklijn.

Deze bronnen waren voor de inwoners van het dorp Château lange tijd van levensbelang. Ze leverden dagelijks drink- en kookwater en dienden als natuurlijke wasplaatsen. Tot in de jaren zestig zijn bepaalde bronnen gebruikt voor brandoefeningen, het dorp is geheel verweven met zijn waterbronnen.

Een landschap dat bepaalt waar mensen wonen

De geologie van Château heeft bepaald waar mensen zich vestigden. De overgang tussen graniet en kalksteen, de beschikbaarheid van water, de beschutte valleien en de vruchtbare plateaus hebben door de eeuwen heen de ligging van het dorp en de gehuchten gestuurd. Wie door Château wandelt, volgt in feite de logica van het landschap zelf, een geografie die uitnodigt, beschermt en voedt.

Wandelen op de grenzen van steen en tijd

Voor wandelaars is Mont Grémoi geen spectaculaire top, maar deze berg geeft wel een interessante wandeling. De paden die over en rond de berg lopen, waaronder delen van de GR 76c, bieden onverwachte uitzichten over de Clunisois en de glooiende heuvels van de zuidelijke Bourgogne. Een landschap dat tegelijk ruig en zacht is, gevormd door tijd en waterstromen.

Wat deze wandeling interessant maakt, is dat een deel van de route over de Tour du Ban Sacré loopt, deze is gemarkeerd met kleine schildjes die je op palen of bomen vindt.

Wat is de ban sacré?

De ban sacré, ingesteld door paus Urbanus II in 1095, was een heilig verbodsgebied dat de abdij en haar bewoners moest beschermen tegen het geweld van de feodale tijd. Binnen deze kring gold een bijzondere vrede en immuniteit: wie het gebied betrad, moest zijn wapens neerleggen en zich onderwerpen aan de jurisdictie van de abt.
Hier golden niet de wetten van de wereldlijke seigneurs, maar de regels van de abdij: vrede, orde en gehoorzaamheid aan het geloof.

Hier lees je het hele verhaal van de ban sacré.

Op bovenstaande kaart zie je de grenzen van de ban sacré en hoe deze aan de westkant over Château loopt.
(deze kaart is gemaakt door Jean Luc Maréchal uit Cluny)

Als je de Mont Gremoi wilt beklimmen, maak je het beste een rondwandeling. Bij Granges volg je het pad omhoog, daar pak je de Tour de ban sacré op, de schildjes op palen of bomen wijzen je de weg. Boven gekomen ga je aan de andere kant van de berg naar beneden en kom je weer op dezelfde plek uit als waar je begon. Je auto, motor of fiets kun je het beste op de parkeerplaats bij de weg naar de kerk zetten.

Waarschuwing: de paden zijn niet altijd even goed onderhouden, dus trekt stevige schoenen en gemakkelijke kleding aan.