Cirque du Bout du Monde: het keteldal aan het einde van de wereld

Het Cirque du Bout du Monde, vlak bij het dorpje Vauchignon in de Côte-d’Or,
is een van de meest indrukwekkende natuurlijke landschappen van de Bourgogne.

De naam betekent letterlijk het keteldal van het einde van de wereld
en als je er rondwandelt, begrijp je meteen waarom.
Het gebied voelt verlaten en ruig aan, met veel water dat door het dal stroomt en steile rotswanden die het landschap indrukwekkend omlijsten, alsof de wereld hier ophoudt.

Het gebied bestaat uit een reeks steile kliffen waarvan de hoogste punten tot ongeveer 530 meter boven zeeniveau reiken.
Vanaf paden langs de randen van de kliffen heb je spectaculaire vergezichten over de groene vallei,
de rotswanden en bij helder weer tot aan de omliggende heuvels en wijngaarden.

Wat het Cirque du Bout du Monde zo uniek maakt,
is de combinatie van geologie (kliffen, kalksteen, grotten), biodiversiteit (zeldzame flora en fauna)
en de aanwezigheid van stromend en vallend water in een verder stille, bosrijke omgeving.

Het is een dal dat zijn mythische naam volledig waarmaakt.

Een landschap als in de Jura

Het reculée (keteldal) doet sterk denken aan de glaciale keteldalen die in de Jura door oude gletsjers zijn uitgesleten. Toch is dit dal niet door ijs ontstaan, maar door het riviertje de Cozanne, dat zich gedurende duizenden jaren een weg door het kalksteen heeft gebaand. Het resultaat is een smalle, diepe vallei die aan drie zijden wordt afgesloten door hoge, steile rotswanden.

De vallei wordt gekenmerkt door opvallende geologische elementen zoals rotsformaties, kalksteenwanden en grotten, die het landschap zijn bijzondere karakter geven.

Door het voortdurende spel van water en erosie ontstonden talloze grotten en ondergrondse gangen, waardoor het gebied ook geologisch bijzonder interessant is. Vanaf de klifranden bieden meerdere uitkijkpunten schitterende panorama’s over het keteldal, de beekjes beneden en het bosrijke landschap eromheen.

Het Cirque du Bout du Monde staat bekend als een van de mooiste keteldalen van Frankrijk.

Vallon de la Tournée

De Vallon de la Tournée wordt een vallei genoemd omdat het laagste punt in de loop van de geologische tijdperken is vormgegeven door water dat op het plateau ontspringt en naar beneden stroomt, ongeveer tien meter, tot de bodem van de vallei. Alle klassieke kenmerken van een vallei zijn aanwezig: een beboste richel op het kalksteenplateau (met kalkrijke eiken- en haagbeukenbossen), de voet van de vrij steile hellingen en de bron van de rivier.

Grote en kleine watervallen

Het Cirque du Bout du Monde is een relatief onbekend en rustig natuurgebied, ideaal voor wandelaars, natuurliefhebbers, vogelaars en klimmers. Onderweg kom je beekjes, kleinere watervallen en meerdere grotopeningen tegen, waaronder de Cascade de la Tournée. Vanaf de parkeerplaats bereik je na enkele honderden meters een eerste bijzonder punt:

Rechts stort de kleine waterval van Tournée naar beneden, gevoed door de beek l’Essor.
Links komt het water van de Cozanne dat het dal heeft uitgesleten omlaag.
Verderop in het dal bevindt zich de grootste waterval van het Cirque du Bout du Monde, met een hoogte van 28 meter. Vooral in het voorjaar of na regenval is dit een spectaculaire blikvanger.

Fauna en flora in het Cirque du Bout du Monde

De indrukwekkende kalkstenen wanden worden bewoond door verschillende roofvogels, waaronder gierzwaluwen en de grote gehoornde uil. Het is bovendien het enige gebied in de Bourgogne waar de zeldzame faucon pèlerin (slechtvalk) voorkomt, die hier ook zijn broedplaats heeft. De populatie van deze roofvogel — na de oorlog nog slechts één broedpaar — lijkt zich te herstellen, met inmiddels ongeveer twintig paren.

In de grotten leven diverse cavernicole (grotbewonende) diersoorten. Deze grotflora en -fauna is beschermd. Onder de plantensoorten bevinden zich eveneens zeldzame en beschermde soorten, zoals de Daphné des Alpes, Anthyllide des montagnes, Limodore à feuilles avortées en de Spiranthe d’automne.

Het hele gebied is aangewezen als zone naturelle d’intérêt écologique, faunistique et floristique, een Natura 2000-gebied, vanwege zijn uitzonderlijke biodiversiteit. Neem de tijd om vlinders, slechtvalken, vleermuizen en salamanders te observeren en om anemonen en verschillende orchideeënsoorten te bewonderen.

Startpunt van een indrukwekkende wandeling

Het Cirque du Bout du Monde is vrij toegankelijk en er lopen meerdere goed gemarkeerde wandelroutes. Het kalkmassief vormt een indrukwekkend decor voor elke tocht: stil, koel en monumentaal.

De meeste wandelingen beginnen net buiten Vauchignon, bij een parkeerplaats ongeveer 600 meter ten noorden van het dorp langs de D111F. Hier sta je direct aan de voet van een meer dan 60 meter hoge kalkstenen klif.

De wandeling voert vervolgens richting de imposante Falaises de Cormot, een kilometerslange kalkstenen wand die op sommige plaatsen meer dan 40 meter hoog is. Deze rotswand is ook bijzonder populair bij klimmers dankzij de grote variatie aan routes.

Tip: als het regent of de paden nat zijn, wees voorzichtig: langs de klifranden en in de bosgedeelten kunnen de paden extreem glad worden.

familiewandeling

Een kortere wandeling van 6 km op ‘familieniveau’ start 2,5 km ten noorden van Nolay aan de D111e, bij de parkeerplaats tussen Cormot-le-Grand en Cormot-le-Petit, bij de bushalte.