Armand Bernard: de kunstschilder uit Cormatin

De kunstschilder Jean François Armand Félix Bernard
is vooral bekend geworden door zijn historische landschappen.

In 1854 ontvangt hij hiervoor de Prix de Rome.
Ondanks deze prestigieuze prijs blijft Bernard een relatief onbekende kunstenaar.

Cormatin 1829 - 1894 Parijs

Jeugd en opleiding

Armand Bernard wordt op 20 april 1829 geboren in Cormatin, een dorp iets ten noorden van Cluny. Hij blijft de enige zoon in het gezin. Wanneer Armand tien jaar is, verhuist het gezin Bernard naar Tournus. Hier wordt hij leerling aan de gemeentelijke tekenschool onder leiding van Jean-Marie Gaudez.

Twee jaar later verhuist Armand met zijn vader naar Lyon. Hij gaat studeren bij onder andere Claude Bonnefond en vervolgt zijn opleiding aan de École des Beaux-Arts in deze stad. In deze periode begint Bernard met het schilderen van landschappen in de omgeving van Lyon.

Eerste tentoonstellingen in Lyon

In 1853 exposeert Bernard zijn landschappen op een Salon in Lyon.
In het 18e- en 19e-eeuwse Frankrijk organiseren kunstacademies regelmatig tentoonstellingen om het werk van hun leden te tonen. Deze tentoonstellingen, Salons genoemd, bieden het publiek de kans om hedendaagse kunst te bewonderen. Voor kunstenaars vormen ze bovendien een belangrijke mogelijkheid om naam te maken en hun werk te verkopen.

Parijs

In datzelfde jaar vertrekt Armand naar Parijs om verder te studeren aan de École des Beaux-Arts. Hij komt terecht bij het atelier van de broers Flandrin, die eveneens uit Lyon afkomstig zijn.

In Parijs schildert Bernard vaak in la forêt de Fontainebleau en exposeert hij geregeld in de Parijse Salons. Hij ontwikkelt zich tot een schilder die vooral bekend wordt om zijn figuurstudies en historische landschappen.

Prix de Rome voor Armand Bernard

In 1854 doet Bernard voor het eerst mee aan de wedstrijd voor Le Prix de Rome. Tot zijn verrassing wint hij de prijs. Hij ontvangt deze onderscheiding voor zijn historische landschap Lycidas et Méris, een belangrijke erkenning van zijn talent.

De Grand Prix de Rome is in die tijd de belangrijkste wedstrijd van de École des Beaux-Arts in Parijs. Winnaars krijgen de mogelijkheid om op kosten van de Franse Academie enkele jaren in Rome te studeren en te werken.

Bernard vertrekt naar Rome en blijft daar meerdere jaren.

Invloed van de jaren in Rome

Na zijn Italiaanse jaren keert Armand Bernard terug naar Parijs. Zijn verblijf in Rome zal echter zijn hele leven een duidelijke invloed op zijn werk blijven uitoefenen.

Alleen historische landschappen schilderen blijkt echter onvoldoende om van te leven. Daarom werkt Bernard mee aan grote panorama-projecten, zoals de Panorama’s van Sébastopol (1860) en Solférino (1863). Dit zijn enorme schilderijen van ongeveer 120 meter lang en 15 meter hoog, bedoeld om een speciaal gebouwde rotonde te decoreren.

Naast dit werk blijft hij regelmatig exposeren in de Parijse Salons. Bernard geniet er ook van om af en toe de grote stad te verlaten en bij vrienden op het Bourgondische platteland te verblijven en te schilderen.

Contact met de hertog van Aumale

In 1879 ontmoet Bernard Henri d’Orléans, de hertog van Aumale en eigenaar van het Château de Chantilly.

De hertog geeft Bernard regelmatig opdrachten. Zo vraagt hij hem de bogen van een kamer, La Tribune, in het kasteel te decoreren. Hiervoor maakt Bernard acht schilderijen die de plaatsen en huizen voorstellen waar de hertog tijdens zijn leven heeft gewoond.

Van olieverf naar aquarel

In zijn vroege carrière werkt Bernard vooral met olieverf. In een latere periode ontdekt hij echter het aquarelleren. Tot zijn grote tevredenheid blijkt hij ook in deze techniek bijzonder vaardig.

Het werk Au Lavoir is hier een indrukwekkend voorbeeld van. Zo enthousiast is Bernard over deze techniek dat hij uiteindelijk vrijwel helemaal stopt met schilderen in olieverf.

De laatste jaren

In zijn latere leven trekt Bernard zich steeds meer terug uit het sociale leven. Hij exposeert minder en minder en een grote doorbraak als beroemd schilder blijft uit.

Daarnaast sluit zijn stijl minder aan bij de nieuwe ontwikkelingen in de schilderkunst. Het impressionisme is in opkomst en kunstenaars zoals Monet krijgen steeds meer aandacht.

De laatste tien jaar van zijn leven verblijft Bernard weer vaak in de Bourgogne. De hertog van Aumale bezorgt hem nog geregeld opdrachten. Zo schildert Bernard op diens voorspraak een portret van Le Duc de Bourbon. Tussen Bernard en de hertog ontstaat in deze periode een warme vriendschap.

Armand Bernard sterft op 4 maart 1894 in Parijs.